Onderzoek naar afhankelijkheid mensen met een beperking

Mensen met een beperking zijn vaak afhankelijk. Hoe vinden zij dat? En wat kun je eraan doen? De Universiteit voor Humanistiek heeft onderzoek gedaan om die vragen te beantwoorden. Onderzoekers liepen een dag mee met mensen met een beperking, om te kijken hoe hun leven is. Ook hielden ze interviews gehouden met mensen met een beperking.

Pilot Casemanagement

Uit het onderzoek blijkt dat mensen met een beperking serieuze problemen ervaren met afhankelijkheid. Toch is afhankelijkheid zelf niet het probleem. Dit onderzoek maakt inzichtelijk dat mensen met een beperking en hun familieleden zorgafhankelijkheid zien en ervaren als een onvermijdelijke, en soms door gewenning ook onopgemerkte basisconditie. Afhankelijkheid hoort bij het leven – niet alleen voor mensen met een beperking en hun verwanten, maar voor iedereen. Zorgafhankelijkheid van mensen met een beperking wordt pas een probleem wanneer er in de zorgrelatie iets schuurt of wringt. Dan wordt afhankelijkheid als negatief ervaren.

Het onderzoek van de Universiteit van Humanistiek toont aan dat schuring optreedt wanneer de hulpverlener een hulpvraag niet als zodanig herkent of inadequaat beantwoordt, waardoor de geboden ondersteuning afwezig, ontoereikend of misplaatst is. In zulke situaties is er sprake van schuring in de zorgrelatie, wat negatieve ervaringen van afhankelijkheid veroorzaken. Dan ervaren mensen met een beperking problemen die dringend meer aandacht behoeven van hulpverleners, zorgorganisaties en beleidsmakers.

De resultaten van het onderzoek lees je hier (in begrijpelijke taal) of hier.

Het hele rapport download je hier.

Hoe maak je de problemen bespreekbaar met een (zorg)begeleider? Bekijk de animatie.

(Een animatie.)

VOICE-OVER: Ieder mens heeft zorg nodig in het leven.
Ieder mens is in het leven dus afhankelijk van anderen.
Mensen zorgen voor elkaar om zo samen te kunnen leven.
Iedereen is daarom onderdeel van een zorgrelatie.
Een zorgrelatie is een band met iemand die voor jou zorgt, of voor wie jij zorgt.

(Een oudere en een jonge vrouw glimlachen naar elkaar.)

Dit is Veerle, en dit is haar begeleider Jessica.
Jessica en Veerle kunnen het goed met elkaar vinden, maar soms gaat er iets mis.
Veerle voelt zich soms namelijk afhankelijk van Jessica op een vervelende manier.
Dat is niet fijn.
Veerle vindt het soms lastig om die afhankelijkheid uit te leggen.
De 3 O's kunnen hierbij helpen.
Onzichtbaarheid, onmacht en ongelijkwaardigheid.
Met de 3 O's kun je beschrijven wat afhankelijk zijn voor jou betekent.
De eerste O is van onzichtbaar.
Veerle voelt zich weleens onzichtbaar wanneer Jessica over haar praat alsof ze er niet bij is.
Of als Jessica het druk heeft met werk op de computer.
Onzichtbaarheid betekent dat je hulp of zorg nodig hebt maar dat je begeleider dat niet ziet. Je bent onzichtbaar.
De tweede O is van onmacht.
Veerle voelt weleens onmacht wanneer Jessica haar vraagt wat ze wil eten maar dan niet naar haar antwoord luistert.
Onmacht betekent dat je weinig te zeggen hebt over wat er met je gebeurt.
Je hebt geen invloed, dat is onmacht.
De derde O staat voor ongelijkwaardigheid.
Veerle voelt zich soms ongelijkwaardig omdat ze denkt dat Jessica haar niet altijd serieus neemt.
Bijvoorbeeld als ze boos is en Jessica daar met anderen grapjes over maakt.
Ongelijkwaardigheid houdt in dat jij je minder waard voelt dan je begeleider.
Jullie zorgrelatie is dan ongelijkwaardig.
Veerle voelt zich soms dus niet fijn in haar zorgrelatie met Jessica maar ze weet dat Jessica het goed bedoelt en dat Jessica de gevoelens van Veerle belangrijk vindt.
Wat kan Veerle dan doen?
Je kunt met de 3 O's aan je begeleider uitleggen hoe jij je voelt in het contact dat je met hen hebt.
En dan kunnen jullie er samen voor zorgen dat jij je weer fijn voelt.
Krijg jij ook zorg, dan kun je meer lezen over de 3 O's door naar deze website te gaan.
Ben je begeleider? Ook voor jou hebben we tips om afhankelijkheid bespreekbaar te maken.

(Beeldtekst: De 3 O's. www.uvh.nl/afhankelijkheid. Gemaakt in samenwerking met: het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Ik doe mee! Samen sterk voor kwaliteit en de Universiteit voor Humanistiek.)